Hier en daar vind je in dit artikel een link naar een product. Bestel je via mijn link, dan krijg ik een klein bedankje in de vorm van een commissie. Jij betaalt gewoon de normale prijs, en ik kan blijven koken en schrijven. Sowieso lekker, toch?

Kerst is het moment waarop een borrelplank écht indruk maakt. Je gasten staan nog in hun jas en kijken al hun ogen uit. Als voormalig chef de partie bij een Michelinsterrenrestaurant heb ik honderden keren planken opgebouwd voor grote diners, en de regels zijn altijd hetzelfde: balans, kleur, en één sterke blikvanger.

In dit artikel laat ik je zien hoe je een kerst borrelplank maakt die er feestelijk uitziet zonder dat je er uren aan kwijt bent. Je leert welke producten onmisbaar zijn, hoe je de kerstboomvorm bouwt die iedereen wil fotograferen, en welke warme hapjes een koude borrelplank compleet maken. Voor de basis lees je meer in mijn gids over borrelplank samenstellen.

Wat maakt een kerst borrelplank anders

Een gewone borrelplank draait om diversiteit: kaas, vleeswaren, iets zouts, iets zoets. Een kerst borrelplank doet hetzelfde, maar voegt daar sfeer aan toe. Dat zit hem niet in dure producten, maar in kleur, vorm en één of twee seizoensgebonden elementen die onmiddellijk het gevoel geven dat het kerst is.

Denk aan donkerrode cranberryjam naast een romige brie, of een takje rozemarijn dat de dennengeur van een kerstboom nabootst. Als chef leerde ik dat gasten met hun ogen eten lang voordat ze hun eerste hap nemen. Dus als je één ding meeneemt: investeer in het uiterlijk van je kerst borrelplank, en de rest volgt vanzelf.

De basis van elke goede kerst borrelplank

De basis bestaat altijd uit vier groepen: kaas, vleeswaren, iets krokants en iets zoets of fris. Die vier groepen gelden het hele jaar, maar met kerst kies je binnen die groepen bewust voor producten met een warme, rijke smaak. Een zachte brie of camembert past beter dan een jonge Gouda, en een gedroogde vijg staat mooier dan een verse tomaat.

Wat je ook nodig hebt: een goede ondergrond. Een donkere lei of een naarste houten plank geeft het meeste contrast en laat de kleuren van je producten beter oplichten. Zorg dat je plank groot genoeg is, minimaal 35 bij 25 centimeter voor vier personen, zodat je ruimte hebt om decoratief te vullen zonder dat alles op elkaar gepakt staat.

Kaas kiezen voor de kerstborrel

De regel bij kaas is drie soorten, drie texturen. Kies één zachte kaas, één halfharde en één sterke. Voor kerst werkt een rijpe brie of camembert uitstekend als zachte kaas: je kunt hem in zijn geheel op de plank zetten, eventueel met een inkeping voor het uitloopeffect. Als halfharde optie past een gerookte geitenkaas of een belegen jong goud. Voor de derde plek kies je iets met karakter: een goede Roquefort of een stevige Parmezaan.

Haal je kaas altijd minstens een uur van tevoren uit de koelkast. Koude kaas heeft weinig smaak en geeft ook minder goed mee als je er in snijdt. Dit is een stap die veel mensen overslaan en die het verschil maakt tussen een gemiddelde en een geweldige borrelplank.

Vleeswaren die passen bij kerst

Drie soorten vleeswaren is ook hier het uitgangspunt. Kies voor variatie in textuur en vetgehalte: een dunne prosciutto, een stevige salami en iets gerookt zoals een bresaola of gerookte ham. Vouw de prosciutto in halve maantjes en maak roosjes van de salami door ze over de rand van een glas te drapen: die kleine moeite maakt je borrelplank er meteen professioneler uit.

Vleeswaren die ik bij kerst altijd gebruik zijn coppa en zwarte truffelsalami. Ze zijn net iets luxueuzer dan de standaard supermarktopties, maar niet moeilijk te vinden. Bij een kaashandel of delicatessenzaak liggen ze standaard in het schap. De truffelsalami is bijzonder waardevol op een kerst borrelplank: de aardse, rijke geur past perfect bij de sfeer van het seizoen.

Bladerdeeg hapjes kerst: de beste toevoeging

Bladerdeeg hapjes zijn dit jaar de grootste trend op de kerst borrelplank, en terecht. Ze zijn warm, krokant en laten zich vormen in kerstbomen, sterren en harten. Je kunt ze van tevoren bakken, maar ze zijn op hun best rechtstreeks uit de oven: dat krokante, boterige bladerdeeg is iets wat je niet kunt evenaren met koude alternatieven. Combineer ze met andere feestelijke kerst hapjes voor een uitgebreid borrelmoment.

Het simpelste recept: rol een vel bladerdeeg uit, bestrijk het met een mengsel van roomkaas, gerookte zalm en dille, rol het op en snijd het in plakken van een centimeter. Die plakken leg je op een bakplaat en gaan 15 minuten in een oven van 200 graden. Je kunt ook bladerdeeg uitsteken met een kerstboomvorm, bestrooien met parmezaan en tijm, en goudbruin bakken. Beide varianten verdwijnen in minuten van de plank.

De kracht van bladerdeeg op een kerst borrelplank zit in het contrast: alle andere producten zijn koud of op kamertemperatuur, en die ene warme knapperige hap is een overrassing voor je gast. Als je maar één warme component toevoegt aan je kerst borrelplank, laat het dan bladerdeeg zijn.

Kerstboom borrelplank bouwen stap voor stap

De kerstboom borrelplank is het populairste formaat dit jaar, en het is makkelijker dan het lijkt. Je hebt geen speciale plank voor nodig: je bouwt de kerstboomvorm gewoon op een grote snijplank of een stuk bakpapier op een plateau. Het principe is een driehoek: breed onderaan, smal naar boven, met een punt als top.

Hoe je de kerstboomvorm opbouwt

Begin met je kaasblokjes als basis van de boom: stapel ze in een brede rij onderaan en werk rij voor rij omhoog, steeds smaller. Vul de ruimte tussen de kaasblokjes op met druiven, gevouwen vleeswaren en rozemarijntakjes. Rozemarijn is hierbij essentieel: het ziet eruit als dennentakjes en ruikt ook zo. Gebruik een stuk gele kaas of een stukje bladerdeeg als ster voor de top.

De kleurvolgorde is wat je boom levend maakt. Wissel steeds af: iets donker, iets licht, iets rood. Rode druiven, witte brie, groene rozemarijn, donkere truffelsalami. Die afwisseling zorgt ervoor dat je oog van boven naar beneden blijft bewegen over de plank. Zet er aan het einde nog een paar cranberry’s of granaatappelpitten tussen: die diep rode kleur is onmisbaar bij kerst.

Reken voor een kerstboom borrelplank voor zes personen op een ondergrond van minimaal 50 bij 35 centimeter. Een kleinere plank geeft niet genoeg ruimte om de vorm goed zichtbaar te maken. Als je geen grote plank hebt, gebruik dan een snijplank van ikea of een houten serveerplank: die zijn breed genoeg en geven een mooi rustiek effect.

Warme hapjes op de borrelplank

Warme hapjes op een borrelplank zijn een gamechanger, maar weinig mensen doen het. De reden is logistiek: je wilt niet halverwege het gezelschap verdwijnen naar de keuken. De oplossing is voorbereiding: kies warme hapjes die je van tevoren klaarmaakt en die je in vijf minuten opwarmt.

De beste warme toevoeging voor een kerst borrelplank is gebakken brie. Leg een hele brie in een kleine ovenschaal, bestrooi met honing, tijm en gehakte walnoten en bak hem tien minuten op 180 graden. Hij loopt net genoeg uit zonder te worden, en je zet hem in zijn geheel op de plank. Gasten scheppen zelf met een lepel. Combineer dit met crackers of sneetjes stokbrood ernaast en je hebt het populairste element van de hele avond.

Een tweede optie zijn mini-gehaktballetjes met cranberrysaus. Die maak je van tevoren, zet je in de oven als de gasten er zijn, en ze zijn warm aan tafel. De cranberrysaus past perfect bij de kerstsfeer en geeft je borrelplank een warme, hartige kant die de koude kaas en vleeswaren mooi aanvult.

Kleur en garnering die kerst uitstralen

De kleuren rood, groen en goud zijn de taal van kerst. Op een borrelplank vertaal je dat naar: rode druiven of granaatappelpitten, rozemarijn- en tijmtakjes, en een beetje goudkleurige honing of walnoten. Die drie elementen kosten bijna niets maar maken het verschil tussen een mooie en een gewone plank.

Garnering is altijd het laatste wat je doet, nooit het eerste. Vul eerst je hele plank met de hoofdproducten, zorg dat er geen gaten meer zijn, en strooi daarna pas de kleine elementen over de plank. Zo vul je de gaatjes op zonder dat het er rommelig uitziet. Gebruik kleine schaaltjes voor zachte producten zoals olijven, cranberryjam en honingmosterd: die schalen voorkomen dat alles door elkaar loopt en geven structuur aan de plank.

Hoeveel eten per persoon

Als je kerst borrelplank de enige gang is, reken je op 150 tot 200 gram kaas en vleeswaren per persoon samen. Zit er nog een diner na, dan volstaat 100 gram per persoon. Dit zijn de hoeveelheden waarmee ik in het restaurant altijd werkte, en ze kloppen ook thuis.

Vertaald naar een borrelplank voor zes personen: 400 gram kaas verdeeld over drie soorten, 300 gram vleeswaren verdeeld over drie soorten, een rol bladerdeeg voor de warme hapjes, een handvol crackers per persoon, en voldoende vulling zoals druiven, noten en cornichons. Overschatting is altijd beter dan te weinig: een borrelplank die er vol uitziet nodigt meer uit tot eten dan een karige plank.

Kerst borrelplank van tevoren klaarmaken

Een kerst borrelplank maak je idealiter maximaal twee uur van tevoren klaar. Langer dan dat wordt kaas droog en verliest vleeswaren zijn kleur. Dek de plank af met vershoudfolie en zet hem in de koelkast: haal hem er een half uur voor het serveren uit zodat kaas op kamertemperatuur kan komen.

Wat je altijd van tevoren kunt doen: kaas snijden en in blokjes verdelen, vleeswaren vouwen, en bladerdeeg bakken. Die bladerdeeg hapjes bewaar je los op een bord en leg je er vlak voor het serveren op, eventueel kort opgewarmd in de oven. Zo doe je op het moment zelf bijna niets meer en geniet je mee van het gezelschap.